Από τον Μιχάλη Μακρή Σύμβουλο Επενδύσεων του EIG

Μιχάλη Μακρή Σύμβουλο Επενδύσεων του EIG

Δεν υπάρχει αμφιβολία για το ότι η πρόσφατη οικονομική κρίση έχει αφήσει τα σημάδια της και στην Βουλγαρική οικονομία.  Παρόλα αυτά όμως υπάρχουν πολύ δυνατά επιχειρήματα για να υποστηρίξουν ότι μόλις η διεθνείς αγορές αρχίσουν να ανακάμπτουν, η Βουλγαρία, η οποία αυτή τη στιγμή είναι το φτωχότερο μέλος της ΕΕ πολύ πιθανόν να προσφέρει την τις υψηλότερες προοπτικές ανάπτυξης και τα επενδυτικά κέρδη στην Κεντρική και Ανατολική Ευρωπαϊκή περιοχή.

Τον Ιούνιο η Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανακατασκευή και Ανάπτυξη  έγινε το πιο πρόσφατο ίδρυμα που προβλέπει την σμίκρυνση της οικονομίας της Βουλγαρίας στο 2009.  Εκτιμά  ότι η αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) θα ελαττωθεί μέχρι και 3% αυτό το χρόνο και περαιτέρω 1% μέσα στο 2010.  Αυτή η εκτίμηση συμφωνεί με τις προβλέψεις που έγιναν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις αρχές του 2009.  Περαιτέρω, ένα πρόσφατο άρθρο στην εφημερίδα Financial Times ημερομηνίας 10 Ιουνίου 2009 ανέφερε ότι στο πρώτο τέταρτο του 2009 το βουλγαρικό ΑΕΠ έπεσε κατά 3,5%.  Αυτή είναι και η πρώτη απτή απόδειξη ότι η Βουλγαρία έχει κτυπηθεί από την κρίση.  Είναι επίσης η πρώτη φορά μετά την χρηματοοικονομική και οικονομική κρίση του 1997  που στο ΑΕΠ της Βουλγαρίας παρατηρήθηκε πτώση.

Όταν πρόκειται για ανάλυση αγοράς και προβλέψεις διάφοροι διεθνείς δημοσιεύσεις τείνουν να βάζουν όλες τις χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης στο ίδιο ¨καλάθι¨.  Θα είναι αναπόδεικτο να ισχυριστεί κάποιος ότι η οικονομία της Βουλγαρίας βρίσκεται στην ίδια θέση με αυτή της Ουγγαρίας, Λετονίας και Ουκρανίας.  Το τραπεζικό σύστημα της Βουλγαρίας ακόμη φαίνεται δυνατό με καλό επίπεδο ρευστοποίησης και υγιή αποθέματα.  Περαιτέρω, ένα σημαντικό επίπεδο των επιπτώσεων της υπάρχουσας οικονομικής κρίσης στην Βουλγαρία θα αμβλυνθεί από την προϊστορία της χώρας στην συγκομιδή σιτηρών.

Παρόλα αυτά, το κύριο οικονομικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει αυτή τη στιγμή η Βουλγαρία είναι το υπάρχον έλλειμμα, το οποίο είναι το μεγαλύτερο στην Νοτιοανατολική Ευρώπη, στο περίπου 24% του Εγχώριου Ακαθάριστου Προϊόντος. Ο κύριος Boyko Borissov, ο νέος Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας και αρχηγός του κόμματος GERB, ισχυρίζεται ότι ο κρατικός προϋπολογισμός για το 2009 θα τονωθεί μόνο εάν η χώρα ασφαλίσει την συμμετοχή της στο επόμενο κύμα προγραμματισμένων εξόδων στην ΕΕ, το οποίο είναι περίπου 12 δις ευρώ.  Αυτά τα χρήματα θα δοθούν στην υποδομή και αδιαμφισβήτητα θα προσδώσουν ενέργεια στην βουλγαρική οικονομία.

Σε γενικές γραμμές πολύ λίγες οικονομίες στον κόσμο έχουν θετικές προβλέψεις για ανάπτυξη το 2009.  αυτές οι οικονομίες τείνουν να είναι πολύ μικρές σε μέγεθος (π.χ. Κύπρος) και η ανάπτυξη στα έργα τείνει επίσης να είναι πολύ μικρή, μεταξύ 1%-2%.  Η κρίση είναι ένας κύκλος στην ολοκλήρωση του οποίου θα ακολουθήσει ένας κύκλος ανάπτυξης και ευημερίας.  Μεσοπρόθεσμοι έως και μακροπρόθεσμοι επενδυτές πρέπει να προσπαθήσουν να αναγνωρίσουν τις αγορές οι οποίες θα προσφέρουν τις μεγαλύτερες προοπτικές για ανάπτυξη και τα μεγαλύτερα επενδυτικά κέρδη, μόλις η κρίση τελειώσει.  Πιστεύω ότι η Βουλγαρία είναι μία από αυτές τις αγορές.

Σε κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδο βλέπουμε του βούλγαρους να απαιτούν αλλαγή.  Απαιτούν δικαιοσύνη σε ένα σύστημα το οποίο έχει ακόμα να κάνει πολλά για να καταπολεμήσει την διαφθορά.  Τον περασμένο Ιούλιο γύρω στο 60% των εγγεγραμμένων βούλγαρων ψηφοφόρων άσκησαν το δικαίωμα της ψήφου στις βουλευτικές εκλογές της χώρας τους.  Αυτός ο αριθμός που έλαβε μέρος στην ψηφοφορία υπήρξε πραγματικό ρεκόρ για τα δεδομένα της χώρας!  Γύρω στο 40% αυτών των ψηφοφόρων υποστήριξαν τον πρώην δήμαρχο της Σόφιας κύριο Boyko Borissov που όπως έχει ειπωθεί ανωτέρω είναι ο νέος πρωθυπουργός της χώρας.  Ο κύριος Borissov στήριξε την προεκλογική του εκστρατεία στην υπόσχεση του να καταπολεμήσει την διαφθορά.

Τον περασμένο Νοέμβριο η Βουλγαρία έχασε €520 εκατομμύρια ευρώ (677 εκατομμύρια δολάρια Αμερικής) χρηματοδότησης από την ΕΕ λόγω της αποτυχίας της να εξαλείψει την απάτη και διαφθορά ανάμεσα στους επισήμους οι οποίοι διορίστηκαν για να τα  διαχειριστούν.  Αυτή ήταν και η πρώτη φορά τα τελευταία 50 χρόνια που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ακύρωσε με αυτό τον τρόπο χρηματοδότηση από κράτος μέλος.  Ως αποτέλεσμα η Βουλγαρία έχασε €220 εκ ευρώ χρηματοδότηση πριν την είσοδο της στην ΕΕ.  Επίσης η κυβέρνηση αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει χρήματα από τον προϋπολογισμό για να καλύψει ακόμη €300 εκ. ευρώ συμβόλαια τα οποία πάγωσαν από την Επιτροπή τον περσινό Ιούλιο λόγων υποψίας για απάτη.  Αυτά τα χρήματα αναμένονται να ελευθερωθούν σταδιακά νοουμένου ότι η Βουλγαρία θα συνεχίσει την εκκαθάριση και εξυγίανση του συστήματος.

Η προτεραιότητα του νέου Πρωθυπουργού είναι η καταπολέμηση της διαφθοράς, την οποία θεωρεί την μεγαλύτερη απειλή στην εθνική ασφάλεια της Βουλγαρίας, αφού όπως δήλωσε η διαφθορά μπορεί να επηρεάσει τα πάντα: το δικαστικό σύστημα, τις μυστικές υπηρεσίες  και την κρατική μηχανή.  Πολεμώντας την διαφθορά ο κύριος Borissov θα δημιουργήσει τις καλύτερες συνθήκες για τους επενδυτές στην Βουλγαρία αφού όπως ισχυρίζεται τώρα είναι η καλύτερη ώρα για να επενδύσει κάποιος.

Τα βήματα τα οποία προτείνονται από τον κύριο Borissov για την ενδυνάμωση της Βουλγαρικής οικονομίας περιλαμβάνουν τα ακόλουθα:

• Μεγαλύτερη υποστήριξη για τον γεωργικό τομέα.  Στους καιρούς των χειρότερων εθνικών καταστροφών η Βουλγαρία αντεπεξήλθε χάρη στην γεωργία της.
• Ο αυξημένος διάλογος μεταξύ της κυβέρνησης και της ένωσης Βουλγάρων Εργοδοτών για την ανάπτυξη των νέων διαδικασιών ούτως ώστε οι βουλγάρικες εταιρείες, η πλειονότητα των οποίων ανήκει τώρα σε ιδιώτες, να λειτουργήσουν πιο αποτελεσματικά και να ακολουθήσουν τα μοντέλα που προσομοιάζουν σε αυτά των πιο ανεπτυγμένων οικονομιών.
• Δημιουργία υψηλής τεχνολογίας ζωνών και νέων σχετικών νομοθεσιών οι οποίες θα προσελκύσουν ξένους διεθνείς υψηλής τεχνολογίας οίκους να επενδύσουν στην Βουλγαρία.  Στην περίπτωση της Ρουμανίας η ΝΟΚΙΑ έχει τοποθετήσει όλη την παραγωγή της εκεί.  Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ρουμανία προσέφερε δωρεάν τη γη στην ΝΟΚΙΑ.  Η ΝΟΚΙΑ έχει τώρα σαράντα με πενήντα χιλιάδες υψηλά προσοντούχους ειδικούς οι οποίοι ήδη εργάζονται εκεί.  Εάν η Βουλγαρία αντιγράψει αυτό το παράδειγμα οι ειδικοί στο χάρτγουεαρ και σόφτγουεαρ δεν θα αναγκάζονται να εγκαταλείπουν τη χώρα.  Αυτή η τάση θα μπορούσε επίσης να ακολουθηθεί και σε άλλες βιομηχανίες, ούτως ώστε περισσότεροι τομείς θα ανθίσουν και περισσότερες επαγγελματικές ευκαιρίες θα δημιουργηθούν.  Το τελικό αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι μια εντυπωσιακή αύξηση στο εσωτερικό προϊόν της χώρας και ένα υγιέστερο υπόλοιπο στο λογαριασμό της.
• Η βουλγαρική κυβέρνηση θα προχωρήσει σύντομα στην ένωση των Τελωνείων και του Εθνικού Φορολογικού Γραφείου με ένα ενωμένο επικοινωνιακό σύστημα.  Αυτό θα μειώσει τεράστια το κοντραμπάντο, και θα δημιουργήσει ευκαιρίες για την ανάπτυξη της υφαντουργίας, των γεωργικών προϊόντων, του πετρελαίου και των παραγώγων του κτλ.  Πρέπει να σημειωθεί εκτιμάται ότι τα αγαθά που εισέρχονται στη Βουλγαρία και τα οποία προέρχονται από λαθρεμπόριο ξεπερνούν το 50%, από το οποίο διαφαίνεται ότι σχεδόν τα πάντα προέρχονται από κοντραπάντο.

Μόλις εφαρμοστούν τα πιο πάνω μέτρα θα λειτουργήσουν δραστικά υπέρ του κρατικού προϋπολογισμού.  Με αυτό το τρόπο η Βουλγαρία δεν είναι υπόχρεη να μειώσει μισθούς και συντάξεις.

Συμπερασματικά, η Βουλγαρία περνά μια πολύ κρίσιμη περίοδο, η οποία θα αποδειχτεί να είναι  αποφασιστική για τη μελλοντική της ανάπτυξη και οικονομική και πολιτική τοποθέτηση στην περιοχή.  Οι Βούλγαροι απαιτούν αλλαγή και η δεδομένη χρονική στιγμή είναι  μη ανατρέψιμη.  Η πρόσφατη εκλογική νίκη του κυρίου Borissov στέλνει ένα δυνατό και καθαρό μήνυμα.  Η Βουλγαρία σε κάθε περίπτωση θα προχωρήσει μπροστά.  Οι διορατικοί επενδυτές πρέπει να μπορούν να το δούν και οι έξυπνοι επενδυτές πρέπει να λάβουν δράση!